Przejdź do treści

Biblioteka UKSW gromadzi zasoby o charakterze uniwersalnym, ze szczególnym uwzględnieniem dyscyplin i kierunków prowadzonych w Uczelni. Zbiory nieustannie są aktualizowane i poszerzane (m.in. o piśmiennictwo podstawowe i uzupełniające wymienione w sylabusach dla poszczególnych kierunków) w oparciu o bieżące zakupy, dary, wymianę krajową i zagraniczną. Wśród zgromadzonych typów dokumentów znajdują się: książki (monografie, prace zbiorowe, encyklopedie, słowniki), czasopisma, zbiory specjalne: prace dyplomowe (doktorskie, magisterskie, licencjackie), stare druki, rękopisy, muzykalia, mapy, filmy, audiobooki, inne dokumenty.

Stan księgozbioru Biblioteki na dzień 31.12.2021 r. wynosił 563 339 wol. (w tym 404 493 wol. książek i 158 846 wol. czasopism).

Zbiory specjalne

Stare druki i książki XIX wieczne w kolekcji Biblioteki UKSW


Biblioteka Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie posiada księgozbiór liczący ponad 300 tys. woluminów. W tym dwa inkunabuły i około tysiąca starych druków – czyli publikacji wydanych w latach 1501-1800.


Blisko połowa z nich znalazła się w Bibliotece Akademii Teologii Katolickiej z chwilą jej powstania w 1954 r. Te stare druki stanowiły spadek po bibliotekach Wydziałów Teologicznych dwóch największych uczelni w Polsce – Uniwersytecie Jagiellońskim oraz Uniwersytecie Warszawskim. Akademia Teologii Katolickiej, jako kontynuatorka tradycji i nauczania teologicznego obu wydziałów, przejęła również ich księgozbiory, które sukcesywnie powiększano o nowe pozycje.


Obecnie kolekcja obejmuje, oprócz dwóch inkunabułów, 68 druków z XVI wieku, 318 z XVII w. i 528 pochodzących z XVIII stulecia. Reprezentują one wszystkie dziedziny ówczesnej wiedzy, z przewagą piśmiennictwa o charakterze religijnym. Dominują dzieła o charakterze teologicznym, prawniczym (zarówno świeckim jak i kanonicznym), homiletycznym, filozoficznym, historycznym oraz liturgicznym i talmudycznym, a także encyklopedycznym i słownikowym.


Szczególną pozycję w naszym księgozbiorze zajmują dwa inkunabuły – najwcześniejsze druki, powstałe przed 1501 r. Te najstarsze posiadane przez nas woluminy wyglądem zewnętrznym, krojem czcionek, układem kolumn naśladowały książki rękopiśmienne.


Pierwszym z nich jest Zophihlogium Jacobusa Magni (lub Jacques’a Legrand), augustianina żyjącego w latach ca. 1365-1415, wydany ok. 1475 w Strasburgu. Drugi to to Fortalitium fidei napisany przez Alphonsusa de Spina wydany w Norymberdze w 1494 r.


Spośród niemałej kolekcji Biblii, na uwagę zasługuje Biblia Testamenti Veteris wydana we Frankfurcie nad Menem w 1677 r. Jest to wydanie zwokalizowanego, opracowanego przez uczonych żydowskich między VII a IX w. po Chr., tzw. tekstu masoreckiego Biblii Hebrajskiej, na podstawie wcześniejszych edycji poliglotycznych.


Niewątpliwą ozdobę księgozbioru Biblioteki UKSW stanowią trzy tomy tzw. Poligloty Londyńskiej wraz z dwutomowym Leksykonem Edmunda Castella. Jest to ostatnia z poliglot wielkich i jedna z najlepszych edycji wielojęzycznych Biblii, której wartość naukowa jest nadal aktualna.


Ciekawą edycją czterech ewangelii tzw. Biblii gockiej, czyli przekładu Biblii z języka greckiego na język gocki, dokonanego w pocz. IV w., stanowi wydana w Oxfordzie w 1750 roku Sacrorum evangeliorum versio gothica ex Codice argenteo emendata.


Na uwagę zasługuje także: Biblia Sacra utriusque Testamenti z roku 1530 z Norymbergi. To łacińskie wydanie Wulgaty wyszło w okresie, kiedy ukazał się już niemiecki przekład Nowego Testamentu autorstwa Marcina Lutra. Zostało ono ozdobione pięknymi drzeworytami przypisywanymi samemu Albrechtowi Dürerowi.


Maciej Matraś, Paweł Skalski


Zgromadzony przez bibliotekę zbiór muzykaliów to w przeważającej części partytury dzieł wielkich kompozytorów polskich i zagranicznych (Chopin, Szymanowski, Mozart, Bach, Palestrina, Handel, Monteverdi, Verdi, Beethoven, Liszt i inni) oraz utworów z zakresu muzyki dawnej (np. Monumenta monodica medii aevi,  Antiquitates musicae in Polonia), a także chociaż w skromniejszym zakresie współczesnych polskich kompozytorów i twórców jak np. Marian Sawa czy Agnieszka Osiecka. Pozostałą część zbioru tworzą druki o charakterze pomocy dydaktycznych w procesie muzycznego? kształcenia oraz prace o charakterze historyczno-bio­graficznym i encyklopedycznym.


Zbiory kartograficzne


Na posiadane przez bibliotekę zbiory kartograficzne składają się głównie mapy ścienne oraz atlasy stanowiące w przeważającej mierze pomoce dydaktyczne. Na uwagę zasługuje zbiór map wydanych przed wojną przez Wojskowy Instytut Geograficzny z cyklu: Mapa taktyczna Polski 1:100 000 tzw. setki WIG-owskie.


Trzon zgromadzonych w bibliotece mikrofilmów obejmuje dokumenty z Akt Nuncjatury Warszawskiej, prowadzonych procesów beatyfikacyjnych i kanonizacyjnych polskich świętych i błogosławionych, niektóre z rękopisów dzieł Jakuba z Paraża, pism św. Maksymiliana Marii Kolbego oraz rękopisów liturgicznych graduałów i antyfonarzy. Ponadto zawiera również numery czasopism polonijnych wydawanych w Argentynie w latach 40-tych ubiegłego wieku (Bóg i OjczyznaGłos Polski i Kurier Polski) oraz czasopism zagranicznych z zakresu psychologii i biblistyki.


KOLEKCJE


Księgozbiór prof. Witolda Tylocha

Witold Tyloch (1927-1990) – religioznawca, hebraista, biblista, badacz judaizmu i literatury międzytestamentalnej, prof. Uniwersytetu Warszawskiego, w latach 1969-1973 kierownik Zakładu Afrykanistyki i Semitystyki Uniwersytetu Warszawskiego, w okresie od 1977 do 1990 r. kierownik Zakładu Starożytnego Bliskiego Wschodu i Hebraistyki Uniwersytetu Warszawskiego.


Przekazany po jego śmierci księgozbiór odzwierciedla osobiste zainteresowania i pasje badawcze właściciela. Stąd też dominują w nim dzieła  z języka hebraj­skiego i literatury hebrajskiej, historii i kultury Żydów i starożytnego Izraela, arche­ologii biblijnej i judeochrześcijańskiej oraz biblistyki i literatury międzytestamental­nej (pisma z Qumran i odkrycia w Ugarit).


Księgozbiór ks. prof. Janusza Stanisława Pasierba

Janusz Stanisław Pasierb (1929-1993) – poeta, dr teologii i archeologii, prof. nauk humanistycznych na Akademii Teologii Katolickiej, prof. Wyższego Seminarium Duchownego w Pelplinie, członek wielu międzynarodowych i krajowych stowarzyszeń i instytucji naukowych, wiceprzewodniczący Komisji Episkopatu ds. Sztuki Kościelnej.


Po jego śmierci biblioteka otrzymała jedynie skromny fragment jego kolekcji (w zasadzie stanowiący rodzaj osobistego księgozbioru podręcznego – warsztatu pracy), której większość przekazana została Bibliotece Wyższego Seminarium Duchownego w Pelplinie. Przeważają w nim prace z zakresu historii sztuki i kultury oraz sze­roko pojętego muzealnictwa, a także dzieła o charakterze ogólnym, podręcznikowym i encyklopedycznym niemal ze wszystkich dziedzin nauk humanistycznych oraz teologicznych, a także kilkadziesiąt prac magisterskich i doktorskich, których ks. prof. Pasierb był promotorem lub recenzentem.


Księgozbiór prof. Czesława Zgorzelskiego

Czesław Zgorzelski (1908-1996) – filolog, badacz historii literatury polskiej oświecenia i romantyzmu, prof. nauk humanistycznych na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, edytor dzieł Mickiewicza.


Pozyskany po śmierci właściciela księgozbiór odzwierciedla pasje badawcze i zainteresowania, którym oddawał się prof. Zgorzelski. Stąd też przewaga w nim  dzieł z historii literatury nie tylko polskiej, ale również i krajów ościennych, utwory poetów i pisarzy okresu oświecenia i romantyzmu – nierzadko ich pierwsze wydania oraz szereg prac o charakterze encyklopedycznym i biograficznym. Dzieła z tej ko­lekcji dostępne są wyłącznie na miejscu w Czytelni.


Księgozbiór prof. Andrzeja Ciechanowieckiego

Andrzej Stanisław Ciechanowiecki (ur. 1924) – historyk sztuki, mecenas kultury i kolekcjoner sztuki, antykwariusz, założyciel Fundacji im. Ciechanowieckich na Zamku Królewskim w Warszawie, honorowy profesor Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, członek Polskiej Akademii Umiejętności oraz wielu towarzystw naukowych polskich i zagranicznych.


Znajdujący się w zbiorach Biblioteki zapewne fragment kolekcji prof. Ciechanowieckiego nosi charakter zbioru tematycznego świadczącego o zainteresowaniach kulturą i historią Europy Wschodniej. Składają sie nań w przeważającej części dzieła zbiorowe czołowych pisarzy i poetów rosyjskich oraz emigracyjne wydania pisarzy i poetów radzieckich (w ojczystym kraju zakazanych), a także 19-wieczne wydania albumowe poszczególnych regionów i miast Rosji, dzieła z zakresu historii Europy Wschodniej oraz poszczególnych jednostek armii carskiej. Niemałą część zbioru stanowią dokumenty i dzieła z zakresu historii cerkwi prawosławnej oraz żywoty świę­tych prawosławnych. Poszczególne egzemplarze kolekcji dostępne jedynie na miejscu w Czytelni.


Księgozbiór prof. Lothara Rupperta

Lothar Ruppert (1933-2011) – teolog katolicki, prof. egzegezy Starego Testamentu na Albert-Ludwigs-Universität we Fryburgu.


Przekazany przez właściciela księgozbiór podobnie jak poprzednie stanowi odbicie pasji właściciela. Dlatego też, oprócz znaczącej ilości przekładów Biblii lub jej poszczególnych ksiąg, zdecydowanie dominują w nim  prace z zakresu biblistyki oraz w skromniejszym wymiarze literatury międzytestamentalnej oraz historii Żydów i judaizmu. Można tu również znaleźć dzieła z teologii dogmatycznej, historii Kościoła czy sztuki. Księgozbiór ten stanowi znakomite uzupełnienie przekazywaych systematycznie przez rodzimych biblistów darów: ks. prof. Jana Stępnia, ks. prof. Jana Łacha, ks. prof. Waldemara Chrostowskiego i innych.


Księgozbiór Wiesława Niewęgłowskiego

Wiesław Aleksander Niewegłowski (ur. 1941 r.) – pisarz, wieloletni duszpasterz środowisk twórczych, kierownik Zakładu Dziennikarstwa Telewizyjnego  w Instytucie Edukacji Medialnej i Dziennikarstwa Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.


Na przekazaną przez ks. Niewęgłowskiego część jego księgozbioru składają się  dzieła nie tylko o charakterze teologicznym bądź religijnym ale również z zakresu, teatrologii, historii kultury i sztuki oraz  dziennikarstwa i publicystyki.


Księgozbiór Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej

Na kolekcję tę składają się nie tylko wydawnictwa własne (książki i czasopisma) Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, ale również wszelkie materiały (publikacje, płyty, filmy itp.) historyczne, biograficzne i pamiętnikarskie odnoszące się do polskiego podziemia zbrojnego i martyrologii ludności polskiej w okresie II wojny światowej i czasach PRL-u.


DARY


Oprócz wyszczególnionych powyżej kolekcji należy zwrócić uwagę na dary jakie przekazywali, zwykle w sposób systematyczny, rektorzy i wykładowcy ATK, a potem UKSW oraz osoby, którym dobro Biblioteki, a tym samym całej uczelni, leża­ło szczególnie na sercu. Siłą rzeczy spośród bardzo wielu ofiarodawców wymienieni zostali jedynie ci najważniejsi.


Spośród niemałej ich liczby pierwszeństwo wypada oddać rektorom ATK i UKSW, a szczególnie: ks. prof. Józefowi Iwanickiemu, który przekazał Bibliotece liczne książki i czasopisma zagraniczne, wspomnianym wyżej ks. Janowi Stępniowi ks. Janowi Łachowi oraz ks. Waldemarowi Chrostowskiemu, którzy wzbogacili księgozbiór książkami głównie z zakresu biblistyki Starego i Nowego Testamentu, archeologii biblijnej oraz dziełami teologicznymi.


Warto tu również wspomnieć dary przekazane przez ks. prof. Antoniego Kwiecińskiego, wykładającego archeologię chrześcijańską na ATK i UW, ks. Piotra Chojnackiego, historyka filozofii i etyka, prof. UW i ATK, ks. Jana Grajnerta, który blisko 3 lata spędził w areszcie UB, kanclerza kurii biskupiej we Włocławku, ponad 2 tys. wol. przysłał Bibliotece prof. Wacława Zajączkowskiego w ramach wymiany z Friends of the Catholic Academy of Poland w Waszyngtonie. Dary dla Biblioteki przekazali również, między innymi:  prawnik  i publicysta, poseł na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL I, II, III Jan Frankowski, Janusz Bolko Neumann, Michał Horoszewicz, państwo Marlena i Roman Frackowscy i wielu innych.